|
opracowała Marzena Banasik
www.czarekba.webpark.pl
CO TO JEST HD
Dysplazja stawów biodrowych (ang. Hip
Dysplasia, HD). Mówi się o niej gdy mamy do czynienia ze
zniekształceniem stawu biodrowego, które polega na spłyceniu
panewki miednicy i zmianach kształtu kosci udowej, która
zamiast okragłej staje się zbyt mała i traci swój naturalny
kształt.
Po raz pierwszy dysplazja biodrowa została opisana w USA
przez Scheelle w 1935 roku u owczarków niemieckich. Jako
przyczynę jej powstawania podaje się genetyczna skłonnosć do
nadmiernego rozluzniania się stawu biodrowego , która
dziedziczona jest z pokolenia na pokolenie. Poligeniczny
(czyli zależny od wielu genów) charakter tej choroby jest
głównym powodem, dla którego nadal nie znamy dokładnego
mechanizmu przekazywania tego defektu z rodziców na
szczenięta. Wiadomo jednak z cała pewnoscia, że zdrowi
rodzice dadza większa liczbę zdrowych szczeniat niż
rodzice(czy jeden rodzic) cierpiacy na dysplazję. Zdarza się
również, że dysplazja ujawnia się u szczeniat pochodzacych
od rodziców zdrowych. Prawdopodobnie wynika to z faktu, iż
każdy z rodziców był nosicielem jakiegos procentu genów
odpowiedzialnych za rozwój dysplazji, a ich działanie
zsumowało się u potomstwa.
JAK ROZWIJA SIĘ DYSPLAZJA?
Dysplazja bierze swój poczatek z genetycznej
predyspozycji psa do luznych połaczeń kosci stawu biodrowego oraz
otaczajacych staw mięsni i więzadeł. Cały proces rozluzniania
rozpoczyna się już około 2 tygodnia życia, czyli w momencie kiedy
nasz ulubieniec nabiera większej aktywnosci. Staw, ze skłonnoscia do
dysplazji, nie potrafi sprostać tym obciażeniom i coraz bardziej się
rozluznia i głowa kosci udowej, która zamiast przylegać scisle do
panewki miednicy, zaczyna oddalać się od niej. Około 6-8 miesiaca
gdy występuje brak zgodnej pracy panewki i głowy kosci udowej
zakłóca proces wzrostu i dojrzewania obu tych częsci. Niedopasowanie
ich (zbyt luzne połaczenie) oddziaływuje także na torebkę stawowa i
więzadła, które ulegaja rozciagnięciu i zwiotczeniu, co sprzyja
dalszemu rozluznianiu się stawu. Przesadna ruchomosć głowy kosci
udowej prowadzi stopniowo do poważnych konsekwencji. W czasie pracy
stawu, głowa kosci udowej zamiast płynnie obracać się wewnatrz
panewki, zaczyna poruszać się po jej krawędzi a także wskakiwać i
wyskakiwać z niej. Prowadzi to do tzw. nadwichnięcia stawu
biodrowego. Następstwem tych wszystkich zmian w obrębie stawu
biodrowego sa liczne pęknięcia i drobne urazy chrzastki stawowej,
które prowadza do zapalenia stawu. Im luzniejszy staw, tym mocniej
uszkadza się chrzastka stawowa i szybciej następuje zwyrodnienie
stawów. Przy słabym rozluznieniu zwyrodnienie może pojawić się po
kilku latach.
JAK ZMNIEJSZYĆ RYZYKO?
Odziedziczalnosć skłonnosci do dysplazji jest rzędu
30-40%, natomiast w pozostałych 60-70% na rozwój dysplazji wpływa
srodowisko:
żywienie- trzy najczęsciej występujace błędy żywieniowe to
przekarmianie, nadmiar wapnia i zbyt duża zawartosć wit.D3 w karmie.
Nadmiar karmy, czyli tzw. karmienie do woli, powoduje gwałtowny
wzrost kosci oraz szybki przyrost masy ciała szczenięcia, co
powoduje zbyt duże obciażenie dla rozwijajacego się stawu biodrowego
i naraża go na urazy. Stosujmy zasadę im wolniej pies dorasta tym
łatwiej staw dostosowuje się do zmieniajacego się układu kosci i
mięsni, i tym mniejszy ciężar dzwigaja stawy, i tym rzadziej ulegaja
przeciażeniu. Innym czynnikiem wspomagajacym rozwój dysplazji jest
nadmierne wzbogacanie karmy w zwiazki wapnia. Wapń powinno dodawać
się tylko wtedy gdy karmimy psa sposobem domowym lub przy objawach
krzywicy. Wszystkie gotowe karmy sa tak zbilansowane, że nie
potrzebuja dodatków. Zbyt wysoki poziom wapnia we krwi pociaga za
soba przyspieszony proces przebudowywania kosci, który kończy się
zazwyczaj wadliwa mineralizacja- cienkie, łamliwe kosci. Obecnie w
Polsce dostępne sa karmy specjalnie przygotowane dla psów ras dużych
i ich szczeniat np. Hills czy Eukanuba)
Dawkowanie ruchu u szczeniat i młodych psów - niewskazany jest
nadmierny trening. Intensywny wysiłek fizyczny u psa ze skłonnoscia
do dysplazji powoduje liczne urazy stawu biodrowego a tym samym
prowadzi do jego zwyrodnienia. Najlepsze dla dobrego rozwoju stawów
sa nieforsowne ale częste spacery. Latem swietna forma ruchu jest
pływanie, które pozwala prawidłowo rozwijać się mięsniom, nie
obciażajac stawów. Powinnismy zwracać uwagę na podłoże po którym
nasz pies się porusza. Powinno być w miarę równe i bez przeszkód.
Skakanie przez przeszkody w pełnym galopie u młodych psów jest
niewskazane.
Zapobieganie poruszaniu się po sliskich powierzchniach- często
własciciele szczeniat likwiduja dywany wychodzac z założenia, że
płytki sa łatwiejsze do utrzymania czystosci. Lecz na takim podłożu
łapki naszego szczeniaka rozjeżdżaja się, co przy wrodzonej
tendencji do nadmiernego rozluzniania stawów wpływa na rozwój
dysplazji. Warto więc zamiast zwijać dywany pomysleć o wyłożeniu
sliskich powierzchni wykładzina, która gdy nasz szczeniak dorosnie,
będzie można po prostu wyrzucić.
Zapobieganie chodzeniu po schodach- przy pokonywaniu schodów
nadmiernie odciażone sa stawy, szczególnie kończyn tylnych. Wskazane
jest, oczywiscie na ile to możliwe, wnoszenie i znoszenia naszego
pupila po schodach.
uważne obserwowanie szczeniaka- do pierwszych niepokojacych
obserwacji należa:waskie ustawienie tylnych kończyn lub w literę X,
lekko niepewny chód, bieg zajęczymi skokami, trudnosci we wstawaniu,
Te objawy moga ale wcale nie musza wskazywać na rozwijanie się
dyspalzji. W takiej sytuacji warto wzbogacić dietę psa podajac mu
preparaty wspomagajace rozwój chrzastek i więzadeł np. Arthtoflex,
Caniviton, Elacan.
OBJAWY DYSPLAZJI
Najbardziej
typowe objawy dysplazji to:
-
ostrożne wstawanie i kładzenie się
-
kulawizna jednej lub obu kończyn tylnych
-
sztywny chód,
-
krótki wykrok
-
bieg na zajączka (pies odbija się z obu kończyn
naraz)
-
problemy ze wskakiwaniem np. do samochodu i
wchodzeniem po schodach
-
sztywność kończyn
-
pogarszanie się kulawizny po dużym wysiłku
-
niechęć do ruchu,
-
po niewielkim wysiłku pies długo odpoczywa w
pozycji siedzacej
DIAGNOZOWANIE
Badanie kliniczne składa się z oceny ogólnej kondycji
psa, jego ruchu i zachowania. Przeprowadza się również badanie
neurologiczne, aby wykluczyć inne choroby. Na koniec powinno być
przeprowadzone dokładne badanie ortopedyczne wszystkich stawów. To
ostatnie badanie wykonuje się najpierw na przytomnym psie a drugi
raz po podaniu srodków uspokajających. Badanie ortopedyczne jest
niezwykle ważne w wykrywaniu dysplazji, szczególnie u młodych psów.
Zdjęcia RTG z wpisem do rodowodu wykonuje się po ukończeniu przez
psa 15 miesięcy. Badanie to przeprowadza się wg. scisle okreslonej
procedury. Zdjęcia wykonuje się po podaniu środków uspokajających.
Psa układa się na grzbiecie z nogami wyciągniętymi do tyłu i lekko
skierowanymi do wewnątrz. Takie ułożenie psa bez podania
odpowiednich środków uspokajających jest zbyt bolesne i niewygodne
dla przytomnego psa. Uzyskane zdjęcie rtg ocenia specjalista
DYSPLAZJA STAWU ŁOKCIOWEGO
Dysplazja stawu łokciowego to schorzenie dziedziczne,
będace przyczyna kulawizny kończyn przednich. Jest to również
choroba dotykajaca najczęsciej psy ras dużych. Sa to trzy
schorzenia, pojawiajace się w stawie łokciowym w okresie wzrostu
osteochondroza stawu łokciowego (OCD) nierosnięcie wyrostka
łokciowego dodatkowego (UAP) oddzielenie wyrostka dziobiastego kosci
łokciowej (FCP)
Pierwsze objawy występuja zwykle w wieku 5-7 miesięcy. Najczęstszym
jest kulawizna przedniej kończyny, początkowo pojawiąjaca się po
większym wysiłku. Dodatkowo może pojawić się obrzęk stawu łokciowego
lub jego zgrubienie. W zaawansowanym stadium pies przestaje używać
chorej łapy.
Inne objawy dysplazji stawów łokciwych:
-
ostrożne wstawanie i kładzenie się,
-
często pies próbuje kilka razy zanim uda mu się
wstać
-
sztywny chód, krótki wykrok
sztywnosć kończyn,
-
problemy z poruszaniem się po dłuższym odpoczynku
niechęć do ruchu,
-
nawet po niewielkim wysiłku pies długo odpoczywa
w pozycji siedzacej
Diagnozowanie dysplazji stawu łokciowego wyglada podobnie jak stawów
biodrowych i wykonuje się je najczęściej jednocześnie, aby uniknąć
podwójnego podawania środków uspokajających. Zapobieganie dysplazji
stawów łokciowych wygląda tak samo jak przy stawach biodrowych.
|