Poród

opracowała Jana Wiśniewska

www.malamuty.om.pl

PRZEWIDYWANIE DATY PORODU

Suka rodzi mniej wiecej 9 tygodni po tym jak zaczela stac do krycia, lub 8 tygodni po dniu, kiedy przestala. Suki z mala iloscia plodow na ogol szczenia sie pozniej, niz te z licznymi miotami. Obliczanie daty porodu na podstawie daty krycia moze byc mylace, bo krycie  i zaplodnienie nie musi zachodzic w tym samym czasie co owulacja. Termin porodu mozna przewidywac na podstawie zmian temperatury - obniza sie ona systematycznie. Temperature nalezy mierzyc 2 razy dziennie w odbycie suki, rano i wieczorem, od 56 dnia ciazy. W ciagu ostatnich dni ciazy temperatura moze spasc na kilkanascie godzin przed druga faza porodu do 37 stopni lub nizej. Spadek temperatury nie przebiega u wszystkich suk tak samo, nie musi tez byc tak duzy, ale przy prawidlowo przebiegajacej ciazy zawsze nastepuje spadek ponizej 38 stopni. Niektore suki rodza szczenieta krotko po osiagnieciu 37 st., inne juz przy temperaturze 37,7 st. Nie ma na to niestety reguly, ale jest to wazna wskazowka dla hodowcy, a przy bezobjawowo przebiegajacej pierwszej fazie porodu znajomosc temperatury ciala szczennej suki nabiera niezmiernie istotnego znaczenia.

W ostatnim tygodniu ciazy srom wyraznie sie powieksza, opada ku dolowi, jest wilgotny i obrzmialy. Na okolo 24-48 godzin przed porodem ze szpary sromowej wydostaje sie szklisty, sznurowaty sluz z rozpuszczajacego sie czopu sluzowego zamykajacego ujscie szyjki macicy. Miesnie brzucha i wiezadla macicy ulegaja rozluznieniu, w wyniku czego brzuch i boki zapadaja sie. Suka “opada”.

Jesli po 63 dniach od daty krycia suka nadal nie szczeni sie, nalezy sie z nia bezwzglednie udac na badanie weterynaryjne, podczas ktorego weterynarz podejmie decyzje o sposobie i terminie rozwiazania ciazy. Niestety porody rozpoczynajace sie 64-65 dnia czesto koncza sie matwo urodzonymi szczenietami. Nie nalezy unikac kontroli ze strachu przed cesarskim cieciem, gdyz moze ono w skrajnych przypadkach uratowac zycie nie tylko miotu, ale i suki. Suka po cesarskim cieciu moze nadal rodzic naturalnie przy nastepnych miotach.

PRZYGOTOWANIA DO PORODU

Najlepiej jest przygotowac dla suki i szczeniat osobne pomieszczenie, wylaczone z normalnego zycia domowego, zapewniajace spokoj. Pomieszczenie powinno byc jasne, suche, bez przeciagow, o umiarkowanej temperaturze. Rozne zrodla zalecaja rozne temperatury. Wedlug jednych powinno to byc dwadziescia kilka stopni, tak aby szczenietom bylo cieplo, poniewaz podobnie jak ludzkie noworodki rodza sie z nie do konca uksztatowanymi mechanizmami termoregulacji. Inni podaja, ze w pomieszczeniu szczeniat powinno byc zaledwie kilkanascie stopni, poniewaz wtedy szczenieta trzymaja sie razem, ogrzewajac sie nawzajem - w takiej sytuacji o wiele latwiej zauwazyc, ze cos zlego dzieje sie z ktoryms z nich, poniewaz inne sie od niego odsuwaja. W przypadku cieplego pomieszczenia szczenieta spia osobno porozkladane po calym poslaniu, wiec nie wychwycimy tego symptomu. Najrozsadniejsze wydaje sie odrzucenie skrajnoci - temperatura 20 stopni w pierszym okresie po porodzie, a ze to dosc duzo jak dla malamuta, w pozniejszym okresie optymalna wydaje sie temperatura okolo 15 stopni.

W “porodowce” umieszczamy wyprane dotychczasowe poslanie suki i zaczynamy ja przyzwyczajac do nowego miejsca co najmniej 2 tygodnie przed przewidywana data porodu. Przed spodziewanym terminem porodu przygotowujemy srodek odkazajacy, ewentualnie nozyczki i rekawiczki chirurgiczne, zegarek i notatnik do zapisywania pory kolejnych narodzin. Przydatna moze sie okazac latarka - suki z reguly rodza w nocy, wiec przyda sie ona w razie koniecznosci wyjscia z suka na zewnatrz.

Jesli wszystko wskazuje na to, ze suka w najblizszych godzinach sie oszczeni, poslanie suki przykrywamy folia, na ktora kladziemy czyste przescieradlo (trzeba przygotowac wiekszy ich zapas i wymianic w miare zabrudzenia krwia i wodami plodowymi przy narodzinach kolejnych szczeniat). Ciepla woda myjemy suce dokladnie brzuch i srom, mozemy ewentualnie wystrzyc dluga siersc na brzuchu i portkach. Zazwyczaj siersc wokol sutkow sama wychodzi przed porodem, ale jesli brzuch jest mocno ofutrzony, mozmy kilka dni przed porodem ogolic go maszynka elektryczna, co pomoze w utrzymaniu czystosci i ulatwi szczenietom dostanie sie do sutkow. Trzeba jednak bardzo uwazac, by przypadkiem nie skaleczyc sutkow - przy intensywnie ssacych szczenietach najmniejsze zadrapanie moze przerodzic sie w trudna sie gojaca rane.

Po umyciu wycieramy suke do sucha i spokojnie obserwujemy przebieg porodu. Wazne jest, by suka miala zapewniony spokoj - zadnej nerwowej atmosfery, tlumu ludzi itp. Do asystowania przy porodzie w zupelnosci wystarczy wlasciciel suki, ktorego ta dobrze zna i przy ktorym bedzie sie czuc bezpiecznie i spokojnie. Inne psy ze stada takze nie powinny przeszkadzac suce. Priorytetem przy porodzie jest zapewnienie jak najwiekszego komfortu rodzacej suce. Obecnosc weterynarza przy porodzie nie jest potrzebna, obce osoby moga sprawic, ze suka zatrzyma porod do czasu, az zapewni sie jej spokoj. Rowniez dzieci moga chciec obserwowac porod, ale trzeba miec na uwadze przede wszystkim dobre samopoczucie suki w jej “wielkim dniu”, a nie rozrywke, jaka moze zapewnic ewentualnym obserwatorom.

Suka moze chciec wychodzic na dwor, ale wyprowadzamy ja wylacznie na smyczy, a z domu zawsze zabieramy ze soba czysty recznik, poniewaz moze sie zdarzyc, ze suka zacznie rodzic poza domem. Suke nalezy wyprowadzac na kazde zadanie, poniewaz ucisk na pecherz powoduje koniecznosc czestego oddawania moczu, ale nie mozemy jej spuszczac ze smyczy nawet we wlasnym ogrodzie, poniewaz zdarza sie, ze suka szukajac ustronnego i najodpowiedniejszego wedlug niej miejsca ukryje sie w jakims kacie by tam rodzic i bedziemy miec problem z wydostaniem jej.

Zapewnij sobie jakis transport na wypadek, gdyby suke trzeba bylo pilnie przewiezc do kliniki. Jesli bedziesz jechac wlasnym samochodem, najlepiej zeby ktos inny prowadzil, kiedy ty bedziesz zajmowac sie suka. Wez ze soba reczniki, poniewaz czesto suka zaczyna rodzic w drodze do weterynarza. Zabezpiecz tapicerke samochodu, okrywajac ja folia i przescieradlem. Pamietaj, by samochod byl zatankowany i gotowy do drogi, bys w razie pospiechu mogl natychmiast jechac do kliniki.

Jesli zamierzasz wykladac kojec szczeniat gazetami, przygotuj sobie ich wiekszy zapas.

SKRZYNIA PORODOWA

Suki czesto same wybieraja sobie miejsce do porodu, ktore wedlug nich jest najodpowiedniejsze. Preferuja odosobnione, ciasne przestrzenie, nieraz na przyklad przygotowuja sobie gniazdo w szafie, za fotelem itp. Dobrze jest uprzedzajac to zrobic dla suki tzw. skrzynie porodowa - z desek badz plyty meblowej przygotowujemy skrzynie na tyle obszerna, by jej powierzchnia byla dwa razy wieksza niz powierznia potrzebna suce do swobodnego ulozenia sie na boku. Miedzy materac lub koc a przykrywajace go przescieradlo nalezy wlozyc folie lub specjalne nieprzemakalne przescieradlo (mozna je kupic w sklepach z akcesoriami dla niemowlat). W pierszych dniach po porodzie dobrze jest uzywac bialych przescieradel, poniewaz na nich latwiej zauwazyc kolor wydzielin suki i odchodow szczeniat, a wiec latwiej jest nam zauwazyc wszelkie nieprawidlowosci.

W charakterze skrzyni porodowej mozna uzyc nawet zwyklego duzego kartonu - nie jest on trwaly, ani nie wyglada szczegolnie estetycznie, ale na poczatek wystarczy. Szczenieta dosc szybko go zniszcza, ale jest to najbardziej ekonomiczne rozwiazanie. Mozna tez urzadzic porodowke w plastikowym baseniku dzieciecym, z wylozonym odpowiednio dnem, co ma ten plus, ze plastik da sie bardzo latwo utrzymac w higienicznym stanie, w przeciwienstwie do kartonu czy drewnianej skrzyni. Basenik mozna do woli myc i odkazac, kiedy jest zasiusiany przez szczenieta. W przypadku malamuta pojawia sie jednak ten problem, ze trudno jest kupic basenik odpowiedniej wielkosci, a kiedy juz taki znajdziemy, zwykle jest on dosc drogi. Oczywiscie mowimy caly czas o plastikowym basenie o sztywnych sciankach, bo nadmuchiwane nie nadaja sie do tej roli - psy blyskawicznie dziurawia je pazurami.

PORÓD

Hormonem warunkujacym utrzymanie ciazy jest progesteron, ktorego dzialanie polega na znoszeniu wrazliwosci miesni gladkich  macicy na oksytocyne (tzw. blok progesteronowy). Po ustapieniu bloku progesteronowego moze zaczac sie porod, bedacy skomplikowanym procesem fizjologicznym, podczas ktorego nastepuje wydalenie plodow i lozysk z organizmu suki. Plod zyjacy w komfortowych warunkach, jakie zapewnia mu organizm matki, przechodzi podczas porodu do nowego srodowiska. Podczas ciazy rozwoj plodu ma na celu przygotowanie organizmu noworodka do zycia poza organizmem matki - nieprzypadkowo wiec sygnaly do rozpoczecia porodu pochodza z organizmu plodu, a nie matki.

Porodowi towarzysza nastepujace procesy fizjologiczne, kontrolowane z niezwykla precyzja przez uklady hormonalny i nerwowy suki:

• zakonczenie dojrzalosci plodu

• charakterystyczne zachowanie matki: poszukiwanie ustronnego miejsca, scielenie gniazda, niepokoj, niepobieranie pokarmu

• rozpoczecie i wystepowanie skurczow macicy

• otwarcie kanalu rodnego

• wydalenie plodow

• rozpoczecie laktacji

Ucisk scian macicy na pecherz plodowy prowadzi do przesuniecia wod plodowych (wraz z pecherzem plodowym), ktore na zasadzie klina hydraulicznego rozszerzaja drogi rodne. Silne skurcze macicy i miesni brzucha powtarzaja sie tak dlugo, az nastapi wyparcie plodu.

Pierwszy etap porodu.  Skurcze miesniowki macicy wywoluja bole porodowe rozwierajace (przygotowawcze), rozwierajace i poszerzajace kanal szyjki macicy, by plody mogly sie przedostac do pochwy. Moga one trwac od kilku do kilkudziesieciu godzin. Suka staje sie niespokojna, naprzemian wstaje, siada i kladzie sie, dyszy, drapie podloge, czasem popiskuje. Od czasu do czasu uspokaja sie, spi, a nieraz wykazuje chec do jedzenia - nalezy jej wtedy podawac wylacznie malutkie, lekkostrawne posilki. W miare narastania bolow suka drapie intensywnie swoje poslanie przednimi lapami, a niekiedy chwyta je zebami i drze. Jesli po godzinie skurczow nie nastepuje kolejna faza porodu, mozna wziac suke na krociutki spacer, to czesto przyspiesza postep porodu. Procz tego suka moze miec odczucia podobne jak przy wyproznianiu, a bedac nauczona czystosci w domu, moze starac sie powstrzymywac skurcze, wtedy rowniez spacer moze zadzialac korzystnie. Oczywiscie miej suke caly czas na smyczy i obserwuj, bo niedoswiadczona suka moze nie wiedziec co to szczenie i porzucic je po urodzeniu.

Zdarza sie tez, ze w pierwszym etapie porodu jedynie przyspieszony oddech wskazuje na slabo odczuwane bole porodowe, dlatego tez brak wyraznych objawow jak wyzej opisane nie powinien oslabiac naszej czujnosci, bo moze sie to skonczyc znalezieniem martwego plodu, jesli matka nie przegryzie po takim “cichym” porodzie blon plodowych noworodka.

Drugi etap porodu.   Z chwila wklinowania sie plodu w kanal szyjki macicy nastepuje drugi etap porodu, czyli okres wypierania. Suka przestaje dyszec, zamyka pysk, steka, odstawia ogon, czyli prze. Rytmiczne skurcze macicy przebiegajace od rogu macicy do szyjki, powoduja bole parte (wlasciwe). Wspoldzialaja z nimi skurcze tloczni brzucha. U niektorych suk plody sa wypierane tylko dzieki skurczom macicy, co przedluza wydostawanie sie plodu z ciala matki. W okresie najwiekszego nasilenia boli partych dochodzi do wyparcia plodu, na ogol wraz z lozyskiem. Suki rodza z reguly lezac na boku, czasami na stojaco w glebokim przysiadzie. Szczenie wydostaje sie z ciala matki po kilku-kilkunastu minutach parcia. Suka natychmiast przegryza i zjada blody plodowe, odgryza pepowine, a czesto zjada rowniez lozysko. Nastepnie suka wylizuje szczenie, pobudzajac w ten sposob jego krazenie i oddychanie. Pisk szczeniecia swiadczy o tym, ze zyje. W drugiej fazie porodu nie podajemy suce jedzenia, powinna jednak miec staly dostep do letniej wody. Stopniowo wymianiamy przesciaradla na swieze.

Jesli suka nie wykazuje zainteresowania noworodkiem, musimy sami rozerwac palcami blony plodowe i odciac pepowine okolo 2 cm od brzuszka. Mozna to zrobic odkazonymi nozyczkami i scisnac pepowine by zahamowac krwawienie, mozna tez zrobic to po prostu urywajac pepowine palcami - nasladuje to naturalne odgryziemie pepowiny przez suke i krwawienie jest wtedy duzo mniejsze niz przy ostrym cieciu. Nastepnie dezynfekujemy ucieta koncowke pepowiny. Nie ma koniecznosci przewiazywania jej nitka, chyba ze mocno krwawi. Nitki nie nalezy zawiazywac zbyt mocno, bo mozemy niechcacy przeciac nia pepowine. W dalszej kolejnosci wycieramy szczenie do sucha recznikiem i dosadzamy do sutka matki. Urodzenie pierwszego szczeniecia jest dla suki duzym stresem i z tego moze wynikac nie okazywanie zainteresowania noworodkiem. Podczas rodzenia kolejnych szczeniat szok mija i suka z reguly przegryza blony plodowe. Nie nalezy jej w opiece nad noworodkami wyreczac jesli nie ma wyraznej koniecznosci, kierujac sie zasada, ze im mniej ingerujemy w cala sytuacje tym lepiej suka sobie poradzi. Wyreczajac suke we wszystkich czynnosciach uniemozliwiamy jej nauczenie sie wlasciwego zachowania, co moze skonczyc sie smiercia noworodka kiedy nas nie bedzie w poblizu, bo suka nie podejmie normalnych czynnosci przyzwyczajona do naszej nieustannej pomocy.

Wazne jest, by szczenieta od razu pily siare, miedzy innymi dlatego, ze proces wydalania mleka wzmaga wydzialanie oksytocyny, przyspieszajacej dalsza akcje porodowa. Szczenieta powinny byc karmione przez suke podczas pierwszych 4 godzin po porodzie, bo to gwarantuje, ze otrzymaly niezbedne przeciwcila i suka przekaza im pasywna odpornosc na choroby.

Plody wydalane sa w odstepach od kilku minut do kilku godzin, naprzemiennie z lewego i prawego rogu macicy. Za prawidlowe uwaza sie porody zarowno glowkowe jak i posladkowe, przy czym grzbiet plodu powinien byc skierowany do grzbietu matki. Jesli sie zdarzy, ze plod wydostanie sie z ciala matki tylko do polowy, chwytamy palcami za skore na szyi lub brzuszku i bardzo ostroznie, ruchami okreznymi wyciagamy na zewnatrz. Nigdy nie ciagniemy na sile, ani za ogon czy nozki.

Jesli noworodek zaraz po urodzeniu nie wykazuje oznak zycia, konieczna jest reanimacja. Otwieramy pyszczek i usuwamy z niego sluz, chwytamy szczenie z glowka skierowana do dolu w obie rece, palcami unieruchamiamy glowke i wykonujemy energiczne wahadlowe ruchy z gory na dol, aby usunac wody plodowe z drog oddechowych. Nastepnie zgietymi palcami uciskamy regularnie i delikatnie klatke piersiowa noworodka. W ten sposob czesto udaje sie przywrocic szczenie do zycia.

Trzeci etap porodu.   Lozysko nie zawsze zostaje wyparte razem z plodem i wowczas trzecia faza porodu jest jego wydalenie. W odroznieniu od stosunkowo ciankich i przejrzystych blon plodowych, lozysko jest tworem bardziej miesistym, grubym, o porowatej powierzchni, ciemnego koloru brudno-czerwonego z zielonkawym odcieniem. Przy duzej ilosci szczeniat nie pozwalamy suce zjesc wszystkich lozysk, poniewaz moze to spowodowac biegunke. Najwazniejsze jest, by wszystkie lozyska zostaly wydalone. Mozna je liczyc, ale nieraz suka podczas wypierania intensywnie wylizuje pochwe i przy tym niezauwazalnie zjada lozyska. Dobrze jest po porodzie podac dawke oksytocyny, ktora spowoduje wydalenie ewentualnych zatrzymanych lozysk. Trzeba byc jednak pewnym, ze suka faktycznie zakonczyla porod. Nie nalezy w razie problemow z urodzeniem szczeniecia pochopnie podawac zaraz oksytocyny, poniewaz jesli suka ma problem z urodzeniem bardzo duzego czy zablokowanego w kanale rodnym szczeniecia, oksytocyna tylko pogorszy sytuacje. W razie slabej akcji porodowej bezpiecznie jest podac srodek homeopatyczny Caulophyllum (Blue Cohash). Nie podawaj go jednak zanim nie bedziesz pewien, ze suka na pewno juz rodzi.

Po porodzie pozwalamy suce odpoczac, po czym ponownie myjemy ciepla jej srom, portki i brzuch zabrudzone podczas porodu. Higiena jest bardzo wazna, poniewaz krwiste pozostalosci porodowe sa doskonala pozywka dla bakterii.

Czas trwania drugiej i trzeciej fazy porodu zalezy od ilosci szczeniat. O zakonczonym porodzie swiadczy spokojne zachowanie suki, ktora nie prze, przestaje dyszec i spi. Czasem zdarza sie, ze suka po kilku czy kilkunastu godzinach od wyparcia ostatniego plodu rodzi ostatnie szczenie, często bywa ono martwe (normalne jest, ze suka moze w trakcie dlugiego porodu duzej liczby szczeniat zrobic sobie przerwe i odpoczywac do 4 godzin). W razie watpliwosci mozna zrobic suce dodatkowe USG po porodzie, najlepiej jest znalezc weterynarza odbywajacego wizyty domowe z przenosna aparatura USG. Zrodla amerykanskie zalecaja wykonanie przeswietlenia w ostatnim tygodniu ciazy, dzieki policzeniu plodow mozemy bowiem miec pewnosc, ze suka juz wszystkie urodzila i unikamy dodatkowych zagrozen.

Pamietaj, by w razie jakichkolwiek watpliwosci skontaktowac sie z weterynarzem - mozesz miec do czynienia z sytucjami, kiedy od twojej reakcji bedzie zalezec zycie badz smierc psa. Lepiej zadzwonic do weterynarza niepotrzebnie, by tylko upewnic sie, ze wszystko jest w porzadku, niz zalowac, ze sie w momencie watpliwosci nie zadzwonilo. O porade mozesz prosic rowniez doswiadczonego hodowce, byc moze tego, od ktorego kupiles swoja suke. Wskazowki osoby, ktora odchowala wiele miotow i ma za soba odbieranie wielu porodow moga ci bardzo pomoc.

   Malamutki, jak na rase pierwotna przystalo, z reguly rodza latwo i samodzielnie. Postepowanie przy prawidlowo postepujacym porodzie jest bardzo proste, ogranicza sie do spokojnego obserwowania, wymiany przescieradel i umycia suki. Poradzi z tym sobie kazdy poczatkujacy nawet hodowca, choc rzecz jasna nalezy miec w pogotowiu telefon do weterynarza, na wypadek wystapienia jakichkolwiek komplikacji. Prawdopodobienstwo wystapienia komplikacji zmniejsza prawidlowe przygotowanie suki do porodu - powinna byc w doskonalej kondycji, na co wplywa wiek, zywienie, pielegnacja, zachowanie stosownego odstepu miedzy porodami. Najlepszy okres do rozrodu to wiek pomiedzy 2 a 5 lat, starsze suki szczenia sie trudniej (tym trudniej, im wiecej maja za soba porodow).

KOMPLIKACJE PORODOWE

Czasem zdarza sie, ze porod nie przebiega prawidlowo, a wtedy tylko szybkie rozpoznanie objawow nieprawidlowosci i interwencja weterynaryjna moga uratowac zycie szczeniat i suki. Zdarza sie to rzadko, ale warto na wszelki wypadek byc przygotowanym na taka ewentualnosc.

   Po pomoc weterynaryjna zglaszamy sie, gdy:

• przy wykluczonej ciazy urojonej temperatura zamiast spadac podnosi sie, a ogolny stan suki pogarsza sie - jest osowiala, traci apetyt,

• brak jest objawow zblizajacego sie porodu po 63 dniach ciazy, 64. dnia koniecznie nalezy udac sie z suka do weterynarza,

• plod nie rodzi sie w ciagu 2 godzin po odejsciu wod plodowych, z jednoczesnie nasilajacymi sie bolami partymi,

• pomimo ze wody plodowe nie odeszly, bole parte utrzymuja sie przez ponad 2 godziny, a plod nie zostaje urodzony,

• wystepuje ponad 2-godzinna przerwa miedzy narodzinami szczeniat, pomimo silnych bolow partych,

• zanika akcja porodowa po urodzeniu czesci szczeniat, a podejrzewamy (lub dzieki przeswietleniu wiemy), ze plodow jest wiecej,

• pojawia sie w czasie porodu zielono-czarny wyplyw o nieprzyjemnym zapachu,

• pojawia sie jakiekolwiek nienaturalne zachowanie suki: nagly brak zainteresowania szczenietami, calkowita apatia,  znaczny wzrost temperatury ciala, drgawki.

   Najczesciej sie pojawiajace przyczyny zaburzen porodowych:

• za duzy plod lub jego nieprawidlowe polozenie, postawa lub ulozenie,

• slabe bole porodowe,

• martwy lub oslabiony plod (zywotne, energicznie poruszajace sie plody wyzwalaja silne skurcze porodowe, martwe lub slabe plody wywoluja slabe skurcze),

• plod obumarly jeszcze przed rozpoczeciem akcji porodowej (pozostale plody moga byc jeszcze zywe),

• skret rogu macicy,

• nieprawidlowo rozwiniete drogi rodne suki (twarde lub miekkie),

• rzucawka (tezyczka) poporodowa, choc z reguly wystepuje po porodzie, to zdarza sie jednak i w czasie porodu.

Brak akcji porodowej spowodowany jest czesto niewlasciwym zywieniem szczennej suki, glownie niedoborami witaminowo-mineralnymi, w tym szczegolnie istotny jest brak witaminy E. Przy tradycyjnym zywieniu (jedzenie samodzielnie gotowane w domu) codzienny dodatek odpowiedniej dawki witaminy E podczas calej ciazy powoduje na ogol u suki normalny porod, mimo ze poprzedni zakonczony byl cesarskim cieciem z powodu braku akcji porodowej. Prawidlowe zbilansowanie skladnikow odzywczych przy tradycyjnym zywieniu nie jest latwe i dlatego najkorzystniejsze jest stosowanie gotowych suchych karm najwyzszej jakosci, wytwarzanych przez producenta o nie budzacej watpliwosci reputacji. Nalezy dobrac karme dostosowana do potrzeb suk szczennych i karmiacych. Niestety czesto hodowcy nie doceniaja wplywu prawidlowego zywienia suki i miotu takze na rozwoj szczeniat, podaja pozywienie malo wartosciowe, szukajac najtanszych rozwiazan (mieso z taniej jatki, najtansze podroby, podawanie glownie wypelniaczy itp.). Jest to tez wskazowka dla osob kupujacych szczenie - jesli jego cena jest dziwnie niska, oczywiste jest, ze nie moglo byc ono dobrze karmione, bo takie karmienie naprawde sporo kosztuje.

TĘŻYCZKA (RZUCAWKA POPORODOWA)

Rozpoznanie objawow ewentualnej tężyczki ma ogromne znaczenie, poniewaz bez natychmiastowej pomocy suce grozi smierc. Charakterystyczne objawy to drzenie miesniowe, konczyny sztywno wyciagniete przed siebie, a glowa odchylona na wygietej do tylu szyi, przyspieszony oddech, zwolnione bicie serca, w ciezszych przypadkach wzrost temperatury. Tezyczka moze jednak przebiegac bez tych charakterystycznych objawow, suka moze byc jedynie w widoczny sposob oslabiona, apatyczna. Nalezy obserwowac dziasla i wenetrzna strone powiek suki - powinny byc rozowe, bladosc wchodzaca w szary odcien jest sygnalem alarmowym. Przy jakichkolwiek watpliwosciach nalezy natychmiast wezwac weterynarza!

Przyczyna choroby jest spadek poziomu wapnia we krwi, spowodowany ciaza i rozpoczetym karmieniem szczeniat. Moze sie to zdarzyc nawet u malamutek karmionych doskonala karma, przystosowana dla szczennych suk. Niektore zrodla zalecaja profilaktyczne podanie zastrzyku  wapna po porodzie.

OKRES POPORODOWY

W okresie okolo 4-5 tygodni po porodzie nastepuje obkurczanie sie (zwijanie, inwolucja) macicy do stanu sprzed ciazy. W pierwszychg dwoch tygodniach z macicy odchodza pozostalosci wod plodowych oraz wydzieliny blony sluzowej macicy wraz z krwia. Sa to tzw. lochie, poczatkowo o zabarwoeniu brudno-czerwonym, pozniej przechodzacym w brazowy, z czasem staja sie coraz jasniejsze az do przejrzystosci.  Sluzowka macicy do normalnego stanu wraca dopiero po 3 miesiacach po porodzie. Pierwsza cieczka po porodzie pojawia sie na ogol po 4 miesiacach, czyli w normalnym 6-miesiecznym odstepie od poprzedniej, w ktorej nastapilo krycie.