Trening zaprzęgowy

Dariusz Poborski

www.lodowejezioro.com

W zwiazku z nadchodzaca wielkimi krokami jesienia warto zastanowić się co chcemy wraz z naszym psem / psami osiagnać w tym sezonie. Jeżeli chcemy po prostu podejsć do tematu psich sportów w sposób rekreacyjny to starajac się postępować w sposób zdroworozsadkowy nie powinienes zaszkodzić ani psu ani sobie. Większe problemy napotkasz gdy twoje ambicje sięgaja znacznie wyżej.

Nie ma jednej, uniwersalnej drogi do wytrenowania psów. Każdy musi dostosować metody treningów do własnych umiejętnosci i możliwosci trenowanych psów.

Poniższy artykuł przedstawia podstawowe pojęcia zwiazane z treningami psów zaprzęgowych. Skierowany jest przede wszystkim do osób stawiajacych pierwsze kroki. To, czego dokonalismy wspólnie z moimi psami w ciagu trzech lat treningów, przyniosło mi wiele satysfakcji, moje czworonogi ciesza się doskonałym zdrowiem, a co najważniejsze maja chęci do dalszej współpracy.

TRENING

Na poczatek spróbujmy odpowiedzieć sobie na pytanie: czym jest trening? Krótko mówiac: jest to praca nad umiejętnosciami powożenia zaprzęgiem. To również bardzo rozważne działanie majace wykształcić mięsnie, kondycję i siłę czworonogów, a także praca nad wykształceniem posłuszeństwa i zgrania "członków" zespołu. Tu czekaja tu na nas dwa zadania: z jednej strony - trzeba pomóc zgrać się psom pomiędzy soba, a z drugiej- wypracować specyficzny język komunikacji pomiędzy: maszerem i całym zaprzęgiem.

Treningi można podzielić na kilka typów:

trening siłowy - niewielka ilosć psów biegnie z większym

 obciażeniem na niezbyt długich, ale trudnych technicznie trasach: głęboki snieg (na saniach), piach, błoto (na wózku). Wypracowujemy w ten sposób mięsnie psów .

trening wytrzymałosciowy - spokojny, dobrze zaplanowany bieg na większych dystansach. Ma on na celu polepszenie gospodarki tlenowej w organizmie. Taki bieg wpływa na rozwój układu krażenia i układu oddechowego psów.

trening sprinterski - szybki, energiczny bieg na krótszych odcinkach. Jego celem jest wyćwiczenie wytrzymałosci psów na szybki bieg- jest on szczególnie ważny, gdy planujesz starty na zawodach sprinterskich, gdzie ważna jest nie tyle siła, co prędkość.

Trening to także czas nauki dla maszera; to sztuka obserwacji i wyciagania prawidłowych wniosków. Zaczynajac powożenie zaprzęgiem musimy nauczyć się współpracy i prawidłowej oceny sytuacji. Szczególnie ważna jest tu umiejętnosć spostrzeżenia oznak znużenia czy sforsowania psów. Bez niej łatwo jest zamienić wspaniała zabawę, jaka jest bieganie dla naszych psów, w istne piekło (poczawszy od problemów zdrowotnych, a skończywszy na trwałym, psychicznym urazie).

WIEK PSÓW ZAPRZĘGOWYCH

Wielokrotnie byłem pytany przez poczatkujacych adeptów sztuki maszerskiej o optymalny wiek psów.
Jeden z czołowych swiatowych maszerów - Art Stoller poleca rozpoczęcie treningów, gdy psy osiagna wiek 5-6 miesięcy. Należy jednak zachować tu niezwykła ostrożnosć. Zbyt wygórowane ambicje młodych maszerów zbyt często kończa się dla szczeniat po prostu tragicznie.

Ponad wszystko trzeba mieć na uwadze zdrowie psa i jego cechy indywidualne. Nie polecam scisłego trzymania się jakichkolwiek progów wiekowych (oczywiscie z pominięciem dolnego). Osobiscie przyuczanie rozpoczynam gdy pieski ukończa 7-9 miesięcy. W tym wieku ważne jest zachęcanie psa do pracy, a nie forsowanie go, gdyż jest to równoważne ze zniechęceniem do biegania.
 

Od czego zacząć? Oto kilka moich porad :
Przede wszystkim przyzwyczajamy psa do szelek od najmłodszych lat. Jeżeli psa ubieramy w szelki, zawsze wymagamy od niego uciagu. Szelki to narzędzie pracy, a nie strój wyjsciowy (staramy się by szedł na napiętej lince - nawet na spacerze. Wielokrotnie widziałem włascicieli psów, którzy ubierajac je uprzednio w szelki brali je na spacer, a potem karcili w momencie, gdy pies ciagnał !)
Trenujemy młode psy uczac je komend.
Zaczynamy treningi od małych dystansów (np. 0,5 km) i stopniowo je zwiększamy - ale z rozsadkiem!

Gorąco polecam podpiąć swoja "pociechę" do zgranego zaprzęgu. Młode psy szybciej będa się uczyć od dorosłych, a doświadczony maszer nie popełni tyle błędów co początkujący.

Osobiście podpinam "młodzież" do zaprzęgu, lecz staram się, aby dorosłe psy z którymi pobiegną były wcześniej "zmęczone" treningiem. Wówczas mam większa szansę zgrać ich tempo.

W trakcie pierwszych biegów młodzież przypinamy nie za szelki lecz za obrożę. W ten sposób zyskujemy pewnosć, że nie będą ciągnąć tracąc na ta czynność całość swoich zapasów energetycznych, lecz po prostu biec i uczyć się komend.
Nieco inaczej wygląda sprawa rozpoczynania treningów z dorosłymi psami. Według literatury, optymalny wiek psów pracujących to: 4-6 lat. Pamiętamy jednak, że pomimo wieku liczy się także kondycja psa i stan jego zdrowia.

Często zdarza się, że młode, lecz regularnie trenujące psy, są bardziej wytrzymałe i szybsze od psów dojrzałych, w pełni rozwiniętych.

Dorosłe, zdrowe psy, znacznie szybciej od młodzieży "wyrobią sobie" wytrzymałość, ale też trzeba pamiętać, że starsze psy znacznie wolniej się uczą (komend i posłuszeństwa). I właśnie z tego powodu doświadczeni maszerzy wola stopniowo dobierać do zaprzęgu młode, "surowe" psy. Dzięki temu zyskują kontrolę nad kształtowaniem takiego zwierzęcia; zarówno od strony fizycznej jak i jego inteligencji i posłuszeństwa.

TEAM CZYLI TWÓJ ZESPÓŁ

Przejdźmy teraz do omówienia zespołu, czyli kto jest kim w zaprzęgu. Rola każdego psa pracujacego w zaprzęgu jest inna. Każdy posiada odmienne predyspozycje, które należy wykorzystać, aby zaprzęg prawidło funkcjonował. TEAM to zgrany zespół scisle ze soba współpracujących psów i maszera. Losowe dobieranie psów i dołaczanie do zespołu nie przyniesie pożadanych efektów, a jedynie rozczarowanie. Aby tego uniknać proponuję zapoznać się z typami psów pracujących.

Na czele zaprzęgu biegnie pies określany jako lead-dog (lider). To od niego zależy praca pozostałych psów. Dobry lider to pies, który w każdych warunkach zareaguje na Twoje komendy. Pamiętaj, że ważniejsze jest by lider był psem nie tyle silnym, co szybkim i wytrzymałym.

Tuż za liderem biegnie point-dog (niekiedy nazywany speed-dogiem). Powinien to być najszybszy pies w zaprzęgu, który także zna komendy. Po środku biegnie swing-dog- pies, który jest zarówno szybki jak i silny (w razie problemów powinien móc zastąpić point-doga lub wheel-doga).

Najbliżej pojazdu biegnie wheel-dog. Do tej funkcji wybiera się najsilniejsze psy z całego teamu. W moim zespole wheel-dog nie zna w ogóle komend. Po prostu biegnie za przednia para wykonujac te same czynności co lider.

W zespołach składających się powyżej 8 psów pojawiają się jeszcze tzw. team-dogi. (nie posiadają żadnych specyficznych uzdolnień - po prostu potrafią ciągnąć zaprzęg).
W praktyce można spotkać jeszcze jedno określenie trail-leader. Pies ten mam za zadanie nadawanie prędkości całemu zaprzęgowi. Takiego psa wpina się go obok lidera - czyli na samym przedzie.

Na koniec warto wspomnieć o jeszcze jednej postaci. Jest nia maszer. To on powozi całym zaprzęgiem wydajac psom komendy i w jego rękach leży umiejętne dowodzenie zespołem (nadawanie odpowiedniego tempa pracy itp.)

Wracajac do Arta Stollera. Zaleca on częsta rotację psów w zaprzęgu zwłaszcza na poczatku sezonu. Polega to na zamienianiu miejscami różnych psów; zwłaszcza tych najbardziej pracujacych tzn. whell-dogów. W ten sposób odciażysz psy najbardziej obciażone, zmusisz do cięższej pracy pozostałe, a co najważniejsze - dzięki obserwacji wybierzesz dla każdego z psów (zwłaszcza poczatkujacych) odpowiednia dla ich umiejętnosci pozycję w teamie.

KOMENDY

Komendy to język, którym będziesz komunikował się ze swym teamem. Niezmiernie ważna rzecza jest nauczenie przynajmniej leadera zespołu rozumienia i reagowania na komendy - praktycznie w każdej sytuacji. Tylko wówczas będziesz miał pewnosć, że powożenie psim zaprzęgiem będzie w miarę bezpieczne.
Jakich komend używać ? Wielu maszerów uczy swoje psy takich poleceń jak:

• hike - naprzód

• gee - prawo

• haw - lewo

• whoa - stój

• on by - biegnij prosto ignorujac zakręty

Warto zwrócić uwagę, że psie zaprzęgi to chyba jedyny sport, w którym człowiek ma kontakt ze zwierzęciem wyłacznie komendami głosowymi.
 

Niejednokrotnie spotkałem się z opinia, że używanie polskich słów (komend) jest niewskazane - bo "prawo" i "lewo" brzmia bardzo podobnie (słychać głównie samogłoski). Jednak z mojego doswiadczenia nie jest to do końca prawda - sam używam takich poleceń i psy nie maja większych problemów ze zrozumieniem ich. Poza komendami oznaczajacymi kierunki używam poleceń majacych na celu ustalenie prędkosci biegu. Nauczenie psów odpowiedniego rozumienia (rozróżniania) ich zajęło mi najwięcej czasu. Nauczyłem je standardowej komendy "go" - czyli "naprzód". Dodatkowo potrafia biec na komendę kłusem oraz przyspieszyć do galopu. Niezła rzecza jest nauczyć psy komendy, która brzmi u mnie: "finisz". Stosuję ja w okreslonej (stałej) odległosci do mety. Na ta komendę pomimo zmęczenia psy staraja się przyspieszyć. Jeżeli pomimo tego masz obawy co do możliwosci rozumienia polskich komend polecam inne, niezłe polecenia.
Jeden z polskich musherów wydaje np. komendy kierunku mówiac "le,le,le" "pra,pra,pra" - bardzo fajna metoda i zarazem skuteczna. Inny musher używa po prostu gwizdka - pomysłowosć nie zna granic - każda forma komunikowania się psem jest wskazana; byle by przynosiła zamierzony skutek ).
Jedna uwaga - team mieszany:
Jeżeli podpinacie psy w zespole gdzie każdy z członków ma innego pana starajcie się nauczyć psy tych samych komend !

KLUB RASY ALASKAN MALAMUTE - HOME