|
Typy skojarzeń
hodowlanych
opracowała Jana Wiśniewska
www.malamuty.om.pl
OUTCROSSING (OUTBREEDING)
W tym rodzaju hodowli dobiera sie
osobniki w podobnym typie, ale ze soba nie
spokrewnione - jest to najprostszy typ hodowli.
Definicja ta jest o tyle niescisla, ze w przypadku
psow rasowych (a zwlaszcza malamutow) wystarczy
cofnac sie dalej wglab rodowodow, by znalezc jakies
psy wystepujace w obu rodowodach. Dlatego pod
pojęciem psów niespokrewnionych rozumiemy tu psy o
stopniu pokrewieństwa niższym niż średnia w danej
rasie.
Dobor rodzicow w podobnym typie moze
dawac pewna jednorodnosc w miocie, ale nie ma na to
zadnej gwarancji. Nawet jesli miot jest wyrownany
fenotypowo, nie wiadomo nic na temat genotypow
szczeniat i mozesz wprowadzic do swojej hodowli
niechciane cechy, ktorych trudno bedzie sie pozbyc w
nastepnych pokoleniach. Dzieje sie tak zwlaszcza
wtedy, kiedy w kolejnych pokoleniach kontynuowane sa
skojarzenia outcrossowe. W tak ograniczonej puli
genowej jak to ma miejsce w przypadku malamutow,
predzej czy pozniej natkniesz sie na nosiciela
recesywnego genu, ktory wystepuje takze i w twoich
liniach.
Kojarzenie “podobnego z podobnym”
niekoniecznie da nam potomstwo z cechami, jakie
chcieliśmy uzyskać. Dzieje się tak zwłaszcza w
przypadku cech warunkowanych przez wiele genów
(poligenicznych), takich jak zgryz, uszy, długość
przedramienia.
Outcrossing zwiększa
homozygotyczność, maskuje także ujawnianie się genów
recesywnych, pozwalając tym samym na ich ukrytą
propagację.
Ciagly outcrossing jest cecha
charakterystyczna hodowcow o ograniczonej lub zgola
zadnej wiedzy na temat genetyki i prowadzacych malo
celowa hodowle. Jego jedyna zaleta jest to, ze
genetyczna roznorodnosc moze maskowac szkodliwe
geny. Jednak powazny hodowca zawsze probuje je
ujawnic i wyeliminowac, a nie ukrywac i przenosic z
pokolenia na pokolenie.
Outcrossowe skojarzenie moze dac
doskonałego psa, ale mniej prawdopodobne jest, by
jego cechy powielaly sie w potomstwie, tak wiec jego
uzytecznosc w dalszej hodowli jest niewielka.
Hodowca moze stosowac skojarzenie outcrossowe w celu
skorygowania jakiegos problemu swojej linii, ale ze
nie mozna wziac od jakiegos psa jednej cechy nie
dostajac innych, takie wyjscie moze go kosztowac
wiele pokolen pracy by powrocic do jego ulubionego
typu malamuta.
Uzywany wlasciwie outrossing jest
sposobem na zaczerpniecie z innej puli genowej by
przyniesc z niej inne cechy, powinien byc stosowany
tylko gdy selekcja w twojej wlasnej linii zawiodla
lub gdy chcesz stworzyc nowa odmiane. Pozwala na
wprowadzenie cech nie występujących w naszej linii.
Zarowno linia Kotzebue jak i M’Loot zaczynaly od
skojarzen outcrossowych, podobnie jak Husky-Pak, ale
wszyscy ci hodowcy, azeby utrzymac to co osiagneli,
szybko zaczeli stosowac linebreeding lub inbreeding.
LINEBREEDING
Aby zawezic pule genowa jeszcze
bardziej niz przy krzyzowaniu osobnikow w podobnym
typie, wielu odnoszacych sukcesy hodowcow stosuje w
hodowli skojrzenia krewniacze. Jest to tzw.
linebreeding czyli hodowla na linie. Linebreeding
polega na koncentrowaniu genów pochodzących od
przodka występującego w rodowodzie więcej niż jeden
raz. Przodek ten powienien występować za różnymi
swoimi potomkami, ponieważ jeśli występuje zawsze za
tym samym potomkiem, mamy linebreeding jedynie na
około 50% cech tego wybitnego przodka. Lepiej jest,
by wybitny przodek pojawiał się w rodowodzie zarówno
od strony ojca, jak i matki, bo to zwiększa szanse
na ponowne spotkanie się sparowanych genów u
szczeniąt.
Efekty beda bardziej wyrownane, jesli
zwrocisz uwage na fenotyp spokrenionych psow.
Rodzenstwo ze skojarzenia heterozygot moze byc
calkiem rozne genetycznie, poniewaz jedno moze byc
homozygota bardziej dominujacych cech a drugie
recesywnych. Jesli psy wygladaja podobnie i sa
spokrewnione, jest bardziej prawdopodobne, ze maja
takze podobne genotypy.
Linebreeding jest proba unikniecia
problemow zwiazanych z inbredem. Kiedy pula genowa
zbytnio sie zawezi, pozbycie sie niepozadanych cech
moze sie okazac bardzo trudne albo wrecz niemozliwe.
W przypadku kojarzenia na linie pula genowa nie jest
tak mala ani tak szybko nie maleje jej rozmiar.
Pomimo ze linebreeding uwazany jest za
“bezpieczniejszy”, zalezy to bardziej od genotypu
kojarzonych akurat zwierzat niz od ich stopnia
pokrewienstwa.
Kojarzenie na linię może dać
doskonałe szczenię, ale jeśli jego zalety nie są
odbiciem zalet psów, na które kojarzyliśmy, nie
osiągamy swojego celu - ważne jest nie tylko
staranne dobieranie rodziców, ale także staranne
wybranie z ich miotu szczeniąt do dalszej hodowli na
linię.
INBREEDING
Inbred, czyli chow wsobny, jest
najszybsza metoda ujednolicenia puli genowej. Jest
to kojarzenie psow o pierwszym stopniu pokrewienstwa,
a wiec rodzicow z potomstwem lub rodzenstwa.
Jedna z zalet chowu wsobnego jest to,
ze utrwala on dany typ szybciej niz jakakolwiek inna
technika hodowlana. Z drugiej strony ustala on w
rownym stopniu i zalety i wady. Bez rozleglej wiedzy
na temat fizycznej wartosci poszczegolnych psow w
rodowodzie, inbreeding moze byc upadkiem hodowcy.
Niedoswiadczeni hodowcy ani ktokolwiek komu brak
mozliwosci bycia calkowicie obiektywnym w ocenie
swoich psow nie powinni nigdy podejmowac sie chowu
wsobnego.
Inreeding uwazany jest czesto za
kontrowersyjna technike hodowlana, lecz to nie
metoda zawodzi, lecz hodowcy ktorzy nie uzywaja do
niej wybitnych psow. Im glebsza jest wartosc
rodowodu, tym wieksze prawdopodobienstwo uzyskania
tej jakosci, poniewaz material genetyczny
koncentruje sie wokol godnych pozadania cech, ktore
beda sie wyrazac w wielu nastepnych pokoleniach. Bez
inbreedingu znaczaca prepotencja prowadzaca do
wyraznego, reprodukujacego sie typu nigdy by nie
istniala.
Z drugiej strony inbreeding
nieodpowiednich psow utrwala ich wady u potomkow.
Wartosci, jakie chcesz uzyskac w hodowli, musza juz
byc obecne w genotypie suki i reproduktora, te
ktorych nie chcesz, nie powinny sie tam w oczywisty
sposob pojawiac. Pamiętać trzeba, że inbreeding nie
tworzy wad u szczeniąt, a jedynie pozwala się im
ujawnić - były one obecne u przodków, ale
zamaskowane przez geny dominujące.
Kontynuowany przez pokolenia
inbreeding moze stac sie przyczyna ogolnego spadku
zywotnosci. W takim wypadku rozsadne uzycie
outcrossingu moze przyniesc swieze geny w celu
ozywienia linii. To dziala szczegolnie dobrze jesli
uzyje sie w duzym stopniu zlinebreedowanego lub
zinbredowanego psa z innej linii.
Bibliografia
Barbara A. Brooks, Sherry E. Wallis
“The Alaskan Malamute Yesterday and Today”
Dr. Jerold S. Bell, D.V.M. “The Ins
and Outs of Pedigree Analysis, Genetic Diversity,
and Genetic Disease Control”
|